به گزارش واحد روابط عمومی بیمارستان فوق‌تخصصی کودکان اکبر، هم‌زمان با روز جهانی تغذیه با شیر مادر، بر اهمیت تغذیه انحصاری شیرخوار با شیر مادر در شش ماه نخست زندگی تأکید شد. شیر مادر تا پایان شش‌ماهگی، معادل ۱۸۰ روز یا ۲۶ هفتگی، بهترین و کامل‌ترین غذا برای شیرخوار محسوب می‌شود. بر اساس توصیه‌های سازمان جهانی بهداشت، شیر مادر سالم می‌تواند انرژی، پروتئین، ویتامین‌ها ـ به‌جز ویتامین‌های A، D و K ـ و بسیاری از ریزمغذی‌های مورد نیاز شیرخوار سالم و ترم را تأمین کند.

مسئول بخش تغذیه بالینی بیمارستان فوق‌تخصصی کودکان اکبر اظهار کرد: توصیه می‌شود تغذیه انحصاری با شیر مادر در ماه‌های نخست زندگی ادامه داشته باشد. منظور از تغذیه انحصاری، دریافت تنها شیر مادر است و نباید هیچ‌گونه مایعات یا غذای جامد، به‌جز قطره یا شربت‌های حاوی مکمل‌های ویتامینی و داروهای ضروری، به شیرخوار داده شود. بلوغ فیزیولوژیک کلیه‌ها و تکامل عملکرد دستگاه گوارش برای هضم و متابولیزه کردن مواد غذایی غیر از شیر، پیش از چهارماهگی به‌طور کامل ایجاد نمی‌شود. همچنین تکامل عصبی و کسب مهارت‌های حرکتی لازم برای خوردن غذاهای جامد، معمولاً در فاصله چهار تا شش‌ماهگی شکل می‌گیرد و از اهمیت زیادی برخوردار است.

دکتر سعیده طالبی در ادامه این گفت‌وگو بیان کرد: شروع غذای کمکی پیش از چهارماهگی می‌تواند عوارضی مانند افزایش خطر آسپیراسیون ریوی، دریافت انرژی نامتناسب، چه بیشتر و چه کمتر از نیاز، و افزایش بار کلیوی را به همراه داشته باشد. در کودکانی که خطر بالایی برای ابتلا به دیابت نوع یک دارند، شروع مصرف غلات پیش از سه‌ماهگی ممکن است خطر تولید آنتی‌بادی علیه سلول‌های پانکراس را افزایش دهد. همچنین شروع زودهنگام غذای کمکی می‌تواند با افزایش خطر بروز برخی آلرژی‌های غذایی همراه باشد. البته به تأخیر انداختن مصرف مواد غذایی نیز لزوماً موجب کاهش خطر آلرژی نمی‌شود؛ برای مثال، در کودکانی که در معرض خطر بالای حساسیت به بادام‌زمینی قرار دارند، معرفی این ماده غذایی باید با نظر پزشک و در فاصله چهار تا ۱۱ماهگی انجام شود.

این متخصص تغذیه بالینی افزود: شروع زودهنگام غذای کمکی ممکن است خطر تجمع بافت چربی و بروز اضافه‌وزن و چاقی در سال‌های آینده را نیز افزایش دهد.

دکتر طالبی درباره پیامدهای شروع دیرهنگام غذای کمکی نیز گفت: تأخیر در آغاز غذای کمکی می‌تواند موجب کاهش دریافت انرژی، اختلال در روند رشد، کمبود آهن در شیرخوارانی که مکمل آهن مناسب دریافت نمی‌کنند، تأخیر در تکامل مهارت‌های حرکتی دهان و کاهش پذیرش غذاهای جامد شود.

وی تصریح کرد: به تأخیر انداختن معرفی غذاهای حساسیت‌زا به کودک نیز توصیه نمی‌شود. همچنین، تأخیر در معرفی غلات تا بعد از هفت‌ماهگی، در کودکان پرخطر، ممکن است با افزایش تولید آنتی‌بادی علیه سلول‌های پانکراس و افزایش خطر دیابت نوع یک همراه باشد. از سوی دیگر، نداشتن تجربه مصرف غذاهای جامد تا ۹ماهگی، خطر بروز مشکلات تغذیه‌ای و کاهش مصرف گروه‌هایی مانند میوه و سبزیجات را در سال‌های آینده افزایش می‌دهد.

مسئول بخش تغذیه بالینی بیمارستان فوق‌تخصصی کودکان اکبر در خصوص مصرف شیر گاو در دوران شیرخواری اظهار کرد: شیر گاو نباید به‌عنوان جایگزین شیر مادر در دوران شیرخواری استفاده شود؛ زیرا این شیر حاوی مقادیر بالایی از پروتئین، سدیم و پتاسیم است و مصرف مواد غذایی با پروتئین بالا می‌تواند خطر اضافه‌وزن و چاقی در آینده را افزایش دهد و بار بیشتری بر کلیه‌های کودک وارد کند.

وی ادامه داد: شیر گاو همچنین از نظر آهن، ویتامین E و اسید لینولئیک فقیر است. مصرف طولانی‌مدت آن می‌تواند جذب آهن را کاهش داده و خطر ابتلا به کم‌خونی فقر آهن را افزایش دهد. بنابراین، مصرف شیر گاو در سال نخست زندگی تنها باید به مقدار کم و در تهیه غذاهایی مانند فرنی یا حریره بادام مورد استفاده قرار گیرد.

دکتر طالبی درباره نحوه آغاز غذای کمکی در کودکان گفت: نوع غذای کمکی می‌تواند با توجه به فرهنگ، سنت، ترجیحات خانواده و پذیرش کودک انتخاب شود؛ با این حال بهتر است غذای کمکی با یک ماده غذایی آغاز شود تا در صورت بروز حساسیت یا عدم تحمل، شناسایی عامل آن آسان‌تر باشد.

وی افزود: پس از شش‌ماهگی، شیر مادر به‌تنهایی آهن و روی مورد نیاز شیرخوار را به‌طور کامل تأمین نمی‌کند. ازاین‌رو، آغاز غذای کمکی با پوره غلات و گوشت، که منابع مناسبی از آهن و روی هستند، انتخاب مناسبی به شمار می‌رود. پس از اطمینان از تحمل کودک، می‌توان پوره میوه‌ها و سبزیجات را نیز به برنامه غذایی او اضافه کرد.

متخصص تغذیه بالینی بیمارستان فوق‌تخصصی کودکان اکبر درباره مصرف آبمیوه در کودکان اظهار کرد: آبمیوه می‌تواند موجب اسهال، نفخ، اتساع شکم و پوسیدگی دندان‌ها شود. آبمیوه‌های غیرپاستوریزه نیز خطر ابتلا به عفونت‌های میکروبی، از جمله عفونت ناشی از باکتری E. coli، را افزایش می‌دهند همچنین ایشان تاکید کردند مصرف آبمیوه‌های صنعتی حاوی شکر نیز به‌هیچ‌وجه توصیه نمی‌شود؛ زیرا می‌تواند خطر اضافه‌وزن و چاقی در آینده و همچنین پوسیدگی دندان‌ها را افزایش دهد. بنابراین، مصرف آبمیوه تا پیش از ۱۲ماهگی توصیه نمی‌شود و بهتر است به‌جای آن، میوه کامل به‌صورت له‌شده یا پوره در اختیار کودک قرار گیرد.

دکتر طالبی در پایان گفت: اضافه کردن شیر گاو به غذای کودک پس از یک‌سالگی امکان‌پذیر است و تمامی شیرهای مصرفی باید پاستوریزه باشند. همچنین در شیرخواران و کودکانی که دچار اضافه‌وزن یا چاقی هستند یا سابقه خانوادگی چاقی، اختلالات چربی خون و بیماری‌های قلبی ـ عروقی دارند، استفاده از شیر کم‌چرب می‌تواند گزینه مناسب‌تری باشد.